Fiqh

Azan verildikdən sonra səhura davam etmək

Bu mübarək ramazan ayında müsəlmanlar öz nəfslərini imtahana çəkirlər. Allahın – Subhənəhu va Təalə - hikməti sonsuzdur və bu gözəl ay boyunca müsəlmanlar Rəblərinin onlara bəxş etdiyi nemətlərin dəyərini daha da dərindən anlamağa başlayırlar. İnsanın yemək, su içmək və cinsi əlaqə kimi dünya həzlərindən uzaq durması ona insanın bu nemətlərə olan ehtiyacını xatırladır.

Unutmayaq ki, orucluq bir ibadətdir və bu ibadətin qaydaları şəriət tərəfindən müəyyən edilmişdir. Bu orucluq ayında hər kəsə məlum olan işlərdən biri də budur ki, sübn namazının vaxtı girməklə imsak vaxtı daxil olur, daha dəqiq desək artıq məğrib namazının vaxtına qədər yemək, içmək və cinsi əlaqə ilə məşğul olmaq qadağan edilmişdir. Allahu Təalə buyurur:

Sübh açılınca, ağ sap qara sapdan fərqlənincəyə qədər yeyib için; sonra gecəyə qədər orucunuzu tamamlayın.[1]

Ayənin mənası aydındır və hər kəs anlayır ki, sübhün vaxtı girənə qədər yeyib içmək olar, lakin əgər sübhün vaxtı girərsə yeyib içmək haram olmalıdır. Eləcədə Abdullah bin Məsud’un – radiyallahu anhu – rəvayət etdiyi səhih hədisdə peyğəmbərin – salləllahu aleyhi va səlləm – belə dediyini nəql etmişdir:

Bilalın azanı sizdən birinizin səhur etməsinə mane olmasın, çünki o, gecə vaxtı azan oxuyur ki, sizdən (gecə) ayaqda olanlar səhuru xatırlasınlar, yatanlar isə ayılsınlar.[2]

Aişə anamız – radiyallahu anhə - deyir ki, Bilal gecə vaxtı azan verərdi və Allahın Elçisi – salləllahu aleyhi va səlləm – dedi:

İbn Ummi Məktum azan verənə qədər yeyib için, çünki o, sübhün vaxtı girməmiş azan vermir.[3]

Həbsxanada cümə namazı

Toxunduğumuz bu məsələ çox təəssüf ki, aktual məsələlərdən biridir. Həbsxanada uzun və ya qısa bir müddət üçün yatan müsəlman qardaşlarımıza cümə vacibdirmi? Etiraf etməliyəm ki, yaxın keçmişdə əziz qardaşlarımdan birinin bu barədə mənə sual verməsindən qabaq məsələ haqqında heç düşünməmişdim. Sualın qarşısında isə yoxsul elmimizlə cavab verməyə çalışaraq məsələnin haqqını tam verməmişdik. Daha sonra isə məsələ haqqında bir qədər maraqlandıqdan sonra öyrəndiklərimi qardaşlarımla da bölüşməyi istədim.

Qadına toxunmaq dəstəmazı pozurmu?

 

Qadına toxunmağın dəstəmazı pozub pozmaması barədə alimlər ixtilaf ediblər. Şafi’i məzhəbinə görə qadına toxunmağın özü dəstəmazı pozur. Hənəfi məzhəbinə görə qadına toxunmaq heç bir halda dəstəmazı pozmaz. Lakin hənbəli və maliki məzhəbindən olan alimlərin çoxuna görə qadına şəhvət ilə toxunmaq dəstəmazı pozur. Şeyxul-İslam Alləmə Təqiyyud-Din İbn Teymiyyə - rahiməhullah – bu görüşləri bu şəkildə təqdim edir:

Qəbir daşına yazı yazmaq

İmam Əhməd “əl-Müsnəd” kitabında rəvayət edir: “Abdur-Razzaq bizə rəvayət etdi: İbn Cureyc bizə xəbər verdi: Əbu Zubeyr mənə Cabir bin Abdilləh’i belə deyərkən eşitdiyini xəbər verdi: “Peyğəmbəri  – salləllahu aleyhi va səlləm - qəbirlərin üzərinə oturulmasını, onların əhənglənməsini və üzərinə bir şeylərin tikilməsini qadağan edərkən eşitdim.”[1]

Qan nəcisdir

Qanın hökmü nədir?

Alimlər qanın nəcis olmasına dəlil olaraq Allahu Təalənin bu sözlərini göstərirlər:

 

“قُل لاَّ أَجِدُ فِيمَا أُوْحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلاَّ أَن يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَّسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلاَ عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ”

 

Təqdim etdiyimiz əl-Ənam surəsinin 145-ci ayəsinin Ziya Bünyadov və Vasif Məmmədəliyev tərəfindən təqdim olunmuş tərcüməsi belədir:

De: “Mənə gələn vəhylər içərisində murdar (rics) olduqları üçün ölü heyvan, axar qan, donuz əti və ya Allahdan başqasının adı ilə günah olaraq kəsilmiş heyvanlar istisna olmaqla, hər hansı bir kəsin yediyi yeməklər içərisində haram buyurulan bir şey görmürəm. Bununla yanaşı, hər kəs məcburiyyət qarşısında qalsa, həddi aşmadan, zəruri ehtiyacını ödəyəcək qədər (bunlardan yesə)”. Çünki sənin Rəbbin, həqiqətən, bağışlayandır, rəhm edəndir!