Əqidə

Əməlsiz imanın olmamasında sələfin icması

Sünnət əhlinin şüarlarından biri də onların əməlləri imandan saymaqları və əməlləri imandan ayırmamaqlarıdır. Bu barədə kitablar və divanlar ümmətin sələfinin sözü ilə zəngindir. Onlar əməli imandan ayırmazdılar və əməlsiz imanın olmadığını təkrar-təkrar söyləyərdilər. Sünnətin bu şüarı çox təəssüf ki, bizim zamanımızda bəzi şübhələrin qurbanı olub. Haqq günəş kimi səmada parladığı halda onu görmək istəməyənlər vardır. Bu yazımızda biz əməlsiz imanın olmayacağında icma olduğunu nəql edən alimlərin sözlərinə yer verəcəyik. Bu kiçik bəhsi məhz bu nəqllərə həsr etmək istəyirik və o nəqllərlə bağlı bəzi mühim məqamlara toxunmaq istəyirik.

Şirkdən başqa günahların bağışlanması şübhəsi

İnsanın zahiri əməllərinin imanın həqiqətinə daxil olmadığını, lakin imanın kamilliyini təşkil etdiyini deyənlər bu görüşləri üçün bəzi alimlərin sözlərini sitat gətirdikləri kimi, hədis və ayələri də dəlil göstərirlər. Daha əvvəlki yazımızda dəlil olaraq gətirdikləri şəfaət hədisindəki şübhənin cavabını verərək həmin şübhəni dəf etməyə çalışdıq. Bu işimizdə nə qədər uğurlu olduğumuzu bir tək Allah bilir. Bu yazımızda isə Quranın mübarək ayələrindən birini dəlil gətirməklərindəki zəifliyə işarə edəcəyik. Müvəffəqiyyət Allahdandır.

Şəhadət kəliməsini anlamayanlar

Bəzi qardaşlarımızın xəta etdikləri məsələlərdən biri də şəhadət kəliməsini mənasını anlamadan deyən və özlərini müsəlman adlandıran adi insanların zahirdə və batində müsəlman olmaqlarına etiqad etməkləridir. Bu cür etiqad ümmətin alimlərinin görüşlərindən xəbərsiz olmaqlarından irəli gəlir. Ola bilsin ki, bəzi səhih hədislərin zahirinə aldanaraq onları doğru şəkildə anlamayıblar. Bizim bu məsələdə razı qaldığımız və etiqad etdiyimiz məzhəb əhli-sünnətin alimləri tərəfindən əsrlər boyu dəstəklənmiş məzhəb olaraq bir insanın tövhid kəlimələrinin mənasını anlamadan dildə söyləməsinin ona fayda verməməsi görüşüdür. Bunun bəyanı üçün bəzi alimlərin sözlərinə işarə etmək istəyirik.

Şəfaət hədisindəki şübhənin cavabı

Hazırladığımız bu yazı zahiri əməllər və iman mövzusu ilə bağlı bir yazıdır. Çox təəssüf ki, zahiri əməlləri imanın həqiqətindən kənarlaşdırmağa hər bir səylə çalışan bəzi kəslər özlərini ümmətin sələfinə nisbət edirlər, halbuki ümmətin sələfi onlardan təmizdir. Ümmətin sələfi nəzdində zahiri əməllər hər zaman imanın ayrılmaz bir hissəsi olmuşdur. Əməli imandan, imanı da əməldən ayırmazdılar. Zahiri əməllərlə bağlı ixtilaflar əslində daha sonradan çıxan ixtilaflardır. Zahiri əməllərin imanın həqiqətinə daxil olmadığını, lakin imanın kamilliyinə daxil olduğunu iddia edənlərin ortaya atdıqları şübhələrdən də biri budur ki, Allah – azzə va cəllə - “heç bir xeyir etməmiş” qullarını atəşdən çıxaracaq. Allahın izni ilə bu yazımızda həmin şübhəni dəf edəcəyik.

Allahdan qeyrisinə and içmək

Abdullah bin Ömər – radiyallahu anhumə - rəvayət edir ki, peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm – Ömər bin əl-Xattab’a yetişdi, Ömər isə minik üzərində gedərək atasına and içirdi. Bunu üzərinə (peyğəmbər) dedi: “Diqqət edin! Allah sizə atalarınıza and içməyi qadağan etmişdir, kim and içərsə ya Allaha and içsin, ya da sussun![1]

İbn Ömər – radiyallahu anhumə - rəvayət edir ki, peyğəmbər – salləllahu aleyhi va səlləm – demişdir: “Kim Allahdan başqasına and içərsə küfr etmişdir və ya şirk etmişdir.[2]

Abdullah bin Məsud – radiyallahu anhu – demişdir: “Yalandan Allaha and içmək mənim üçün doğrudan Allahdan başqasına and içməkdən daha yaxşıdır.[3]