Əqidə

Sələf və xələfdən bir epizod

Müsəlmanın sünnətə bacardığı qədər sarılması və sonradan peyda olmuş məsləklərdən bacardığı qədər uzaq durması vacibdir. Çox təəssüf ki, bir çox müsəlman günümüzdə ”əql” və ”zəka” maskalarına aldanaraq alimlərin həqiqi mirası olan sünnəti müxtəlif adlar altında tərk edirlər, tabe olduqları məsləyin həqiqətindən belə xəbərdar deyillər. Lakin Allahın izni və tövfiqi ilə tədricə bu məsləyin həqiqətlərini kəşf edəcək yazılar silsiləsinə başlamaq niyyətindəyik. Hələlik bu iki fərqli yolu bizlərə daddıra biləcək epizodlardan bir epizodu nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm.

İmanın şöbələri haqqında xülasə

Hicri 1420-ci ilin ramazan ayının son on günündə Haram məscidində görüşlə bağlı bir qrup alimin işlərinin çap olunduğu risalələr toplusuna nəzər saldıqda orada məşhur hənəfi alimi əl-Murtəda əz-Zəbidi’nin (1145-1205) imanın şöbələri haqqında yazdığı kiçik bir risaləsi ilə qarşılaşdıq.

Allahın sifətlərinə yanaşma üsulu

Son zamanlar müzakirəsi gedən məsələlərdən biri də müsəlmanların Allahın şəriətində gəlmiş sifətlərə yanaşma tərzi haqqındadır. Bu sifətlərə münasibətdə müsəlmanın mövqeyi necə olmalıdır? Biz bu barədə gəlmiş bütün xəbərlərə iman etməyin lazım olduğuna inanırıq və burada əsas olaraq əqli yox, nəqli önə keçiririk. Etiqad edirik ki, bu sifətləri əqlimizin dərk etməsi onları inkar etməyə əsas vermir. Nə də onlardan cahil qalmağa da əsas vermir. Etiqad edirik ki, bu sifətlər məcazi mənada deyildir, əksinə həqiqi mənadadır və bunları həqiqi mənalarından kənara çıxarmaq batildir, bidətdir, zəlalətdir.

Allahın kəlamı və "nəfsi kəlam" bidəti

Sünnət əhlinin etiqad əsaslarından biri də budur ki, oxuduğumuz Quran Allahın kəlamıdır, məxluq deyildir və etiqad edirik ki, Allah – subhənəhu va təalə - dilədikdə danışır və Onun danışmağı məcazi mənada deyildir, həqiqi mənadadır. Həmçinin sünnət əhli ittifaq etmişdir ki, Allahın danışığını Onun qulları eşidə bilir. Bu barədə Qurandakı və sünnətdəki mətnlər möhkəmdir, mənaları aydındır, aşkardır. Bunu bidət əhlindən başqaları inkar etməmişdir. Bu mövzu ilə bağlı bəzi əhəmiyyətli məsələlərə aydınlıq gətirməyə çalışacağıq. Bunları bilməkdə fayda olduğunu düşünürük ki, müsəlmanlar sünnət əhlinin etiqadını bilsinlər və alimlərin etdikləri xətalara aldanmasınlar.

Bu dünyada müsəlman hökmü necə verilir?

Daha əvvəl biz səhifəmizdə şəhadəti anlamadan söyləyənlərin hökmü haqqında kiçik bir yazı nəşr etmişdik. Lakin yazının sonunda qeyd etdik ki, söylənənlərin hamısı qulun Axirətdəki hökmü ilə əlaqərdadır. Çox təəssüf ki, təkfirdə həddini aşan müsəlmanlar yazının özlərinə sərf edən hissəsini götürərək onun əsasında fətva verirlər. Məsələnin digər tərəfindən isə cahildirlər. Onlara bu dünyada müsəlman hökmünün yalnız şəhadət kəliməsini söyləməklə verildiyini dedikdə bizə etiraz edərək tövhiddən cahil olanların bu dünya da belə müsəlman sayılmadıqlarını deyirlər. Bu isə sözsüz ki, onların tələskənliklərindən cahilliklərindən irəli gəlir. Bu yazımızda biz bu dünyada müsəlman hökmünün nə ilə sabit olduğunu izah etməyə çalışacağıq. Bunun üçün məşhur üsulçu maliki alimi Abdullah bin İbrahim’in fətvası ilə yanaşı digər alimlərin sözlərini tərcümə etdik. Faydalı olacağını ümid edirik.